Terug naar het overzicht.lamp, Willem Wagenfeld, 1923

Het Bauhaus.

Het idee om uiteenlopende studies, zowel kunst, architectuur en kunstnijverheid onder één dak bijeen te brengen ontstond in navolging van Engelse en Oostenrijkse experimenten. In Engeland had John Ruskin een groot probleem met de industrialisatie. Hij miste daarin de persoonlijke touch en de deskundigheid van de arbeider. De haat van John Ruskin tegen de moderne beschaving resulteerde in een leer waarin de kunstenaar of ambachtsman elke stoel, elke beker en elk glas elke keer opnieuw zou moeten uitvinden. Deze beweging kreeg de naam Arts and Crafts. Nadat in Oostenrijk onder invloed van de soortgelijke beweging Jugendstil een museum voor Kunst en Nijverheid was opgezet, kwam ook in Berlijn in 1871 een soortgelijk initiatief van de grond. Jugendstil bepaalde vijftien jaar de kunst in Europa. De combinatie kunst en ambacht zou kenmerkend worden voor Bauhaus, met dit verschil, dat in Duitsland geen aversie tegen de moderniteit en industrialisatie bestond.
Marianne Brandt; Theepot; 1925
Bauhaus stoel2
Wassillystoel; Marcel Breuer; 1926
Marianne Brandt, theepot, 1923. Bauhaus stoel  Wassilystoel, Marcel Breuer, 1926

Bauhaus heeft ondanks haar korte periode van 1919 tot 1933 ontwikkeld tot het invloedrijkste en meest innovatieve instituut voor kunstonderwijs in de twintigste eeuw. De stijl van het Bauhaus kenmerkt zich door de efficiënte, elegante meubelstukken en gebruiksvoorwerpen. Strak van lijn, eenvoudig van vorm & zeer functioneel. Denk aan: Mies van der Rohe (Barcelona stoel), Joseph Albers, Walter Gropius (oprichter), Lászlo Moholy-Nagy & Marcel Breuer (Wassili stoel), Johannes Itten (kleurenleer).

Decorontwerp Bauhaus
Kostuum Triadisch Ballet, Oskar Schlemmer, 1926
Poster door Herbert Bayer, 1926
Decorontwerp Bauhaus Kostuum voor het Triadisch Ballet van Oskar Schlemmer, 1926 Poster door Herbert Bayer voor de Expositie bij de 60ste verjaardag  van Kandinsky, 1926

Gunta Stölzl, wandtapijt; 1926 Bauhaus is gesprongen in het gat tussen design dat in de werkplaatsen werd gemaakt en massaproducten die door de industrie op de markt werden gebracht. In 1919 werd in Weimar het Staatliches Bauhaus, een academie voor architectuur en toegepaste kunsten opgezet. W. Kandinsky en Paul Klee waren er leraar, Walter Gropius was er directeur. Het bijzondere aan deze academie was dat er een vrij helder gedefinieerd gemeenschappelijk ideaal was, namelijk de integratie van kunst, toegepaste kunst en architectuur, en de ontwikkeling van een algemeen kunst-zinnig idioom op het gebied van kleur, vorm en compositie, dit om te voorzien in de behoeften van een nieuwe, moderne samenleving. De studenten werkten in het bewustzijn dat zij deze samenleving zouden gaan vormgeven. De meesten van hen hadden overigens sympathie met Rusland en het communisme - waarvan men toen nog niet wist hoeveel slachtoffers het maakte.
Er moet een heel bijzondere sfeer hebben geheerst, eén van ernstig, geconcentreerd werken en groot enthousiasme en idealisme tegelijkertijd. Er werden zowel schilderijen als meubels en theedoeken ontworpen, en het laatste werd niet van minder belang geacht dan het eerste. Men streefde in de opleiding naar een juiste verhouding tussen de ontwikkeling van de persoonlijke aanleg van de student en de algemene wetmatigheden die een vakman moet kennen, en studenten en leraren ontwikkelden zich aan elkaar. De kleurtheorie van Johannes Itten is nu nog steeds het enige standaard-studieboek voor schilders op dit gebied. Er werd heel veel geëxperimenteerd en zo kwam men op verrassende nieuwe ideeën. De invloed van Bauhaus kon na 1933 niet worden gestopt door de Nationaal Socialisten. De architecten Walter Gropius en Walter Breuer emigreerden naar de Verenigde Staten, waar zij als architecten en docenten voor architectuur aan de Harvard Universiteit de ideeën van Bauhaus verder uitwerkten en verspreidden. Ludwig Mies van der Rohe vestigde zich in Chicago en maakte naam als bouwer van strakke hoogbouw en Josef Albers zette zijn onderwijsactiviteiten voort op het Black Mountain College. Dit terzijde...

Terug naar het overzicht.